Menu

  • Hits: 237

Ubiegłoroczna susza, nienotowana dotychczas, bardzo negatywnie wpłynęła na uprawę kukurydzy zarówno ziarnowej jak i na kiszonkę.

Dramatycznie niskie plony oraz relatywnie niskie ceny ziarna, przy stosunkowo wysokich plonach zbóż ozimych nie zachęcały rolników do uprawy tej rośliny w roku bieżącym. Jaka jest więc była powierzchnia zasiewów kukurydzy w 2016 roku?. FAPA/FAMMU przed sezonem szacowała, że zasiewy kukurydzy na ziarno mogły wynosić 580 tysięcy hektarów, co oznaczało wzrost o około 4% w porównaniu z rokiem ubiegłym. Natomiast firmy nasienne, które odnotowały spadek sprzedaży nasion, w segmencie kukurydzy na ziarno, szacowały spadek areału nawet o 10-15%.
Zupełnie inna sytuacja była w uprawie kukurydzy na kiszonkę.
Nasiona przeznaczone do tego segmentu sprzedawały się bardzo dobrze. Po ubiegłorocznej suszy, konieczna okazała się odbudowa zapasów kiszonki, która w żywieniu zwierząt przeżuwających jest pierwszoplanową, całoroczną, paszą energetyczną i objętościową.
Według danych własnych, powierzchnia kukurydzy na kiszonkę wyniosła co najmniej 550 tysięcy ha.
Faktem jest więc, że sumaryczna powierzchnia uprawy kukurydzy przekroczyła po raz kolejny milion ha.
Jak zatem kształtuje się opłacalność uprawy kukurydzy na ziarno w bieżącym sezonie? Poziom opłacalności danej uprawy wynika z różnicy między wartością produkcji, a poniesionymi kosztami. Wartość produkcji, wyliczona na 1ha, jest iloczynem wielkości plonu i ceny zbytu. W przypadku większości kalkulacji do wartości produkcji dodawane są kwoty jednolitej płatności obszarowej (JPO) oraz płatności za zazielenienie i płatności dodatkowej, a także kwoty zwrotu akcyzy za paliwo. Odejmując o wartości produkcji całkowite koszty produkcji, oblicza się dochód rolniczy bez dopłat lub z dopłatami, czyli nadwyżkę uzyskanej wartości produkcji nad kosztami. Ponadto oblicza się inne wskaźniki ekonomiczne - koszt jednostkowy produkcji 1 dt i wskaźnik opłacalności  produkcji w %. Czym wyższe są wartości wskaźnika (powyżej 100%) tym wyższa jest opłacalność produkcji.
Wartości wskaźnika poniżej 100% wskazują, że poniesione koszty na daną uprawę są wyższe niż wartość uzyskanej produkcji.
Struktura kosztów produkcji kukurydzy na ziarno obejmuje: materiał siewny, nawozy, środki ochrony roślin, koszty pracy ciągników i maszyn jak i usługi zewnętrzne. Wśród kosztów bezpośrednich największy udział mają koszty nawozów. Poza kosztami bezpośrednimi, kalkulacje obejmują
także koszty pośrednie, a wśród nich podatek rolny (w 2016 roku 134,37zł od hektara przeliczeniowego), obowiązkowe ubezpieczenia upraw. Występują też koszty stałe związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.
Obciążenie z tego tytułu na 1ha użytków rolnych wynosi aktualnie 1383zł lub w niektórych wyliczeniach 10% kosztów bezpośrednich danej uprawy. Te koszty, podobnie jak koszty amortyzacji, pracy własnej i najemnej, są bardzo często pomijane w dostępnych kalkulacjach opłacalności uprawy. Koszty pracy ciągników i maszyn własnych obejmują: wysiew nawozów PK, orkę zimową, wiosenne bronowanie, wysiew nawozów azotowych, uprawę przedsiewną, siew nasion, zabiegi herbicydowe, ewentualne nawożenie pogłówne, transport ziarna i przechowywanie ziarna.
Siew jak i zbiór kombajnowy może być wykonany własnym sprzętem jak i usługami zewnętrznymi.
Bardzo znaczącym składnikiem kosztów jest dosuszanie ziarna do poziomu 14% wilgotności, bardzo często aż o 16 %, przy wyjściowej wilgotności 30%.
Kalkulacje opłacalności uprawy kukurydzy na ziarno, wykonane głównie przez ośrodki doradztwa rolniczego, wskazują, że poziom opłacalności jest związany z poziomem intensywności uprawy. Wzrastająca opłacalność produkcji występuje przy wyższych plonach. Wysoki poziom opłacalności zapewniała uprawa kukurydzy na ziarno przy najwyższych plonach (80- 100 dt/ha suchego ziarna). Jednak w tym przypadku również poniesione koszty są znacząco wyższe, niż w przypadku mniejszej intensywności poziomu uprawy, czy też w przypadku uprawy ekstensywnej.
Duży wpływ na opłacalność produkcji ma cena zbytu ziarna, co jest udokumentowane w wielu kalkulacjach i co ma miejsce aktualnie w obrocie ziarnem kukurydzy.
Obecnie trwają zbiory ziarna kukurydzy. Na przełomie października i listopada zawansowanie zbiorów w skali kraju wynosi nie więcej niż 60%. Wynika to z przebiegu warunków pogodowych. Kończący się miesiąc październik obfitował w opady atmosferyczne.
Nie najlepsze są te prognozy na początek listopada. Z posiadanych informacji wynika, że plony ziarna są relatywnie wysokie, a w wielu przypadkach nawet rekordowe.
Znajduje to również potwierdzenie w plonach uzyskanych w doświadczeniach odmianowych.
Poziom wilgotności ziarna przy zbiorze jest bardzo niski i osiąga wartości w przedziale 20-25%, a często nawet poniżej 20%. Ma to bardzo korzystny wpływ na koszty dosuszania ziarna, które w bieżącym sezonie są wyjątkowo niskie. Przedmiotem obrotu jest nie tylko ziarno kukurydzy dosuszonej do poziomu 12%, a więc do poziomu, kiedy może być ono przedmiotem obrotu lub przechowywania, ale również kukurydza „mokra”, prosto od kombajnu. Ziarno kukurydzy z tegorocznych zbiorów jest w małym stopniu porażone grzybami fuzaryjnymi, co zapewnie przełoży się na niski poziom zawartości mikotoksyn.
Jednak w wielu rejonach jest dużo uszkodzeń ziarna wskutek żerowania gąsienic omacnicy prosowianki.
Bardzo negatywny wpływ na opłacalność produkcji kukurydzy na ziarno mają aktualne ceny skupu. Według aktualnych notowań (www. agronews.com.pl), na dzień 13.11.2016, cena ziarna kukurydzy (bez VAT) wyniosła 583 zł za tonę i była niższa o aż o 9,9% w porównaniu z analogicznym okresem sprzed roku (647 zł za tonę). Taka cena, nawet przy wysokich plonach nie zapewnia opłacalności uprawy. Relatywnie
niskie są również ceny na kukurydzę mokrą. Uzyskan nadwyżka przychodów nad kosztami jest minimalna, jeśli w ogóle występuje. Notowane aktualnie, wzrastające obroty ziarnem kukurydzy, wskazują, że rolnicy są zmuszeni sprzedawać ziarno, aby zapewnić płynność finansową swoich gospodarstw. Powinni jednak, jeśli mają takie możliwości, przechowywać ziarno, oczekując na wyższe ceny skupu.
Na poziom cen skupu niewątpliwie ma też import tańszego ziarna z Ukrainy.
Opłacalność uprawy kukurydzy na ziarno mogłaby zapewnić w bieżącym sezonie, cena na poziomie 750-800 zł za tonę.
Poziom cen 900-1000 zł, taki jak w sezonie 2012/2013, stworzyłby korzystne warunki dla dalszego rozwoju tej cennej uprawy w Polsce.

dr inż. Roman Warzecha
IHAR - PIB
Radzików