Menu

Sposoby suszenia i przechowywania ziarna kukurydzy

W Polsce kukurydza na ziarno jest uprawiana na powierzchni około 610 tysięcy hektarów (średnia powierzchnia według danych GUS za lata 2012-2017). Średnie plony w tym okresie wyniosły około 70 dt/ha, a zbiory 4174 tysięcy ton (z wyłączeniem roku 2015).

Pomimo okresowej suszy, podobnych zbiorów można oczekiwać w bieżącym roku. Opady atmosferyczne pod koniec czerwca i w lipcu poprawiły znacząco stan kukurydzy, za wyjątkiem upraw położonych na glebach słabszych, które mocno podeschły. Wegetacja jest przyśpieszona o około 2 tygodnie. Zbiory będą też przyspieszone i rozpoczną się już w połowie września.

Ziarno kukurydzy w warunkach klimatycznych Polski zawiera w czasie zbioru średnio około 30% wody. Wymaga natychmiastowego dosuszania do około 14% zawartości wody, gdyż przy takim poziomie wilgotności może być przechowywane przez dłuższy okres czasu. Ziarno niedosuszone, natychmiast po zbiorze ulega zepsuciu wskutek działalności drobnoustrojów – bakterii i grzybów. Zbiory ziarna musza więc być dostosowane do możliwości jego suszenia.

Proces suszenia ziarna kukurydzy jest bardzo kosztowny i pochłania ponad 30 % całkowitych kosztów produkcji kukurydzy na ziarno. Koszty suszenia z roku na rok wzrastają. Koszt wysuszenia usługowo jednej tony kukurydzy o wilgotności 20% wynosi około 50 zł, przy wilgotności 30% - 105 zł, a dla kukurydzy o zawartości wody na poziomie 35% -120 zł. Przy plonie 14 ton ziarna kukurydzy z hektara i wilgotności 30% na suszenie trzeba wydać około 1500 zł. Koszt suszenia jest uzależniony od nośników energii. Najczęściej stosowanymi nośnikami jest olej opałowy i gaz. Ponadto stosuje się inne nośniki energii jak miał węglowy, słomę, pelety. Jednak ich stosowanie wymaga zakupu specjalnych kotłów do spalania.

W gospodarstwach wysokotowarowych stosuje się bardzo wydajne suszarnie, które umożliwiaj wysuszenie do kilkudziesięciu ton na dobę. Stosowane są również suszarnie przewoźne, które jednak wymagają dostępu do energii elektrycznej do napędu wentylatorów.

Na obniżenie kosztów znacząco wpływa zastosowanie metody dwuetapowego procesu suszenia. W pierwszym etapie ziarno suszy się wysoką temperaturą, do obniżenia wilgotności do 17%. Dalsze obniżenie wilgotności przy zastosowaniu wysokiej temperatury wymagałoby wysokich nakładów energii. Dlatego też dalszy etap dosuszania ziarna polega na składowaniu gorącego ziarna w innym zbiorniku i jego przewietrzaniu i schładzaniu zimnym powietrzem przez 5 - 10 godzin. Zimne powietrze pochłania temperaturę i usuwa wilgoć z rozgrzanego ziarna. Umożliwia obniżenie jego wilgotności do 14% i dalsze przechowywanie do momentu sprzedaży. Suszenie dwuetapowe wiąże się z dodatkowymi kosztami na zakup zestawu do suszenia niskotemperaturowego suszenia i chłodzenia ziarna. Jednak jest to inwestycja opłacalna, gdyż pozwala na obniżenie energii aż o 40% w porównaniu z suszeniem wysokotemperaturowym.

Poza obniżeniem kosztów suszenia, są tez inne korzyści ze stosowania dwuetapowego suszenia ziarna kukurydzy. W porównaniu do suszenia wysokotemperaturowego ulega zmniejszeniu ilość pękniętych ziarniaków, zmniejsza się łamliwość okrywy ziarniaków. Ziarno zachowuje naturalny kolor i połysk (nie ulega zmatowieniu).

Przechowywanie ziarna wymaga jego ustawicznej kontroli i ochrony przed zawilgoceniem.

Najlepsze do przechowywania są silosy z aktywną wentylacją i urządzeniami pomiarowymi parametrów ziarna. Można też przechowywać ziarno w magazynach płaskich pod warunkiem zapewnienia możliwości jego przewietrzania. Przed przystąpieniem do przechowywania ziarna silosy i magazyny płaskie trzeba przygotować poprzez ich gazowanie w celu pozbawienia szkodników magazynowych.

Alternatywą do suszenia ziarna może być jego konserwacja na mokro. Szczególnie, gdy ziarno jest wykorzystywane jako pasza we własnym gospodarstwie lub jako surowiec do produkcji bioetanolu. W procesie konserwacji ziarna na mokro wykorzystuje się technologię rękawów foliowych do których surowiec jest wtłaczany przy pomocy pras silosujących. Stosunkowo niskie obecnie ceny rękawów foliowych sprawiają, że zakiszanie w nich ziarna jest znacznie tańsze niż w silosach przejazdowych, biorąc pod uwagę koszt wybudowania nowych obiektów. Proces zakiszania przebiega w warunkach beztlenowych. Ziarno kukurydzy, po jego zgnieceniu, dobrze ubite, kisi się szybko i bez strat.

Zagęszczenie surowca w rękawach wynosi od 600 do 1100 kg/ m3. Bardzo dobrze zakiszają się w rękawach foliowych również odkoszulkowane i rozdrobnione kolby kukurydzy (ziarno + rdzenie). Uzyskana w ten sposób pasza po zakiszeniu nosi nazwę CCM (corn cob mix). Jest ona szczególnie przydatna w żywieniu trzody chlewnej. Zaleca się również kiszenie sieczki z kolb z liśćmi okrywowymi, zebranych w pełnej dojrzałości. Uzyskana kiszonka jest paszą o najwyższej koncentracji energii i służy do żywienia zwierząt przeżuwających.

W rękawach foliowych może być konserwowane całe, nie rozdrobnione ziarno kukurydzy. Mamy wówczas do czynienia z procesem samokonserwacji (inertacji). Proces ten polega na tym, że tlen wypełniający przestrzenie między ziarnami jest zużywany i zastąpiony przez dwutlenek węgla, który pełni funkcję konserwanta ziarna. W porównaniu do kosztów suszenia, usługa pakowania w rękaw foliowy jednej tony ziarna kukurydzy na potrzeby gorzelni, niezależnie od wilgotności kosztuje około 19-25 zł. Zgniecenie i spakowanie w rękaw mokrego ziarna, czy to kukurydzy czy innych zbóż, wynosi około 35-45 zł/t. Powyższe ceny obejmują kompleksową usługę wraz z kosztem rękawa foliowego.

dr inż. Roman Warzecha

Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin

Państwowy Instytut Badawczy

Radzików

powrót na górę

Maszyny rolnicze

  • Ciągniki
  • Opryskiwacze
  • Siewniki
  • Zielonkowe
  • Kombajny
  • Pozostałe

Chemia rolnicza

  • Środki ochrony
  • Nawożenie

Porady eksperta

  • Uprawa

Uprawa Kukurydzy

  • Pobierz magazyn

Uprawy

  • Kukurydza
  • Rzepak
  • Zboża
  • Pozostałe