Logo
Wydrukuj tę stronę

Kisimy ziarno kukurydzy

Kisimy ziarno kukurydzy

Pojawienie się u nasady ziarniaka tzw. czarnej plamki oznacza osiągnięcie przez niego dojrzałości fizjologicznej (omłotowej).


Od momentu pojawienia się czarnej plamki ziarniak już nie rośnie, gdyż odcięty zostaje do niego dopływ wody i substancji odżywczych z rośliny. Wilgotność ziarniaka oscyluje na poziomie 30 – 35%. Czarna plamka na ziarniaku tworzy się po około 60 dniach od rozpoczęcia wiechowania kukurydzy. By trafnie określić to stadium należy odłamać ziarniak od osadki, a następnie delikatnie zdjąć jego osłonkę. Wówczas powinna się nam ukazać u podstawy ziarniaka czarna warstwa. Najwcześniej pojawia się ona w ziarniakach znajdujących się na czubku kolby a następnie w coraz niżej usytuowanych ziarniakach.
    Optymalnym terminem rozpoczęcia zbioru kukurydzy na ziarno są mniej więcej 2 tygodnie po stwierdzeniu tego stadium.
    Obserwuje się różnice przy osiąganiu stadium dojrzałości do zbioru w zależności od typu ziarna. W ziarniakach typu flint dojrzewanie i oddawanie wody zachodzi wolniej niż w ziarniakach typu dent. Dlatego wilgotność ziarna typu flint jest o 2 do 3% wyższa niż dent. Na szybkość osiągania dojrzałości do zbioru wpływa również grubość osadki kolbowej. Im jest ona grubsza tym proces zachodzi wolniej.
    W warunkach klimatycznych naszego kraju kukurydza jest jedynym zbożem, którego ziarno bezpośrednio po zbiorze nie nadaje się do przechowywania. Wysoka zawartość wody w ziarnie wymusza konieczność poddania go konserwacji poprzez suszenie lub kiszenie. Pierwsza z metod jest bardzo kosztowna. Lepiej więc zakisić wilgotne ziarno kukurydzy, uzyskując przy niższych nakładach paszę również dobrej jakości. Zebrane ziarno powinno być poddane procesowi konserwowania w ciągu 12 godzin od zbioru gdy jest ciepła, słoneczna pogoda, a najpóźniej w ciągu 24 godzin, gdy na dworze jest chłodniej. Najlepiej, gdy ziarno kukurydzy jest zakiszane bezpośrednio z kombajnu.
    Technologia zakiszania ziarna kukurydzy jest bardzo prosta. Rozdrobnione ziarno należy dokładnie ubić i szczelnie okryć, by zabezpieczyć przed dostępem powietrza.
    Nie należy zakiszać całego ziarna, gdyż wtedy procesy fermentacji przebiegają wolno, a powietrze zgromadzone pomiędzy ziarniakami sprzyja rozwojowi pleśni. Chcąc zapewnić prawidłowy przebieg fermentacji ziarno przed zakiszeniem powinno być rozdrobnione (gniecione lub śrutowane), gdyż ułatwia to dokładne jego ubicie i zapewnia dostęp bakterii do zakiszanego surowca. Powinno przyjąć się zasadę, że wraz ze wzrostem wilgotności ziarna rozmiar zakiszanych cząstek powinien być większy. Ziarno dla trzody chlewnej należy śrutować, gdyż wówczas ułatwiamy trawienie składników pokarmowych. Natomiast dla bydła zaleca się gniecenie, gdyż ziarno jest wtedy wolniej rozkładane w żwaczu, co powoduje, że duża część skrobi dostaje się do jelita cienkiego i tam zostaje strawiona. Przyczynia się to do lepszego wykorzystania energii przez zwierzęta.
    Chcąc zapewnić prawidłowy przebieg procesu zakiszania optymalna zawartość wody w ziarnie kukurydzy powinna wynosić 25 – 35%. Zakiszanie zbyt wilgotnego ziarna (o wilgotności powyżej 40%) powoduje intensywny przebieg fermentacji, co prowadzi do dużych strat składników pokarmowych. Natomiast przy zakiszaniu zbyt suchego ziarna (o wilgotności poniżej 25%) obserwuje się niedostateczne ugniecenie materiału, wskutek czego niemożliwe jest stworzenie warunków beztlenowych, co sprzyja rozwojowi niepożądanej flory bakteryjnej i grzybów pleśniowych. Dlatego w tym przypadku konieczne staje się zastosowanie dodatków, które wpływają korzystnie nie tylko na jakość kiszonki, ale również zwiększają jej stabilność podczas wybierania i skarmiania. Stosując dodatki mikrobiologiczne, należy wybierać takie, które skutecznie działają w niskich temperaturach, gdyż zakiszanie ziarna kukurydzy często odbywa się gdy temperatura spada poniżej 100C. Preparaty powinny oprócz bakterii kwasu mlekowego zawierać także inne szczepy bakterii np. produkujące kwas propionowy. Podstawowym warunkiem prawidłowego ich działania jest aplikacja odpowiedniej dawki oraz równomierne rozprowadzenie w zakiszanym surowcu roślinnym.
    Po 4 tygodniach zakiszane ziarno kukurydzy nadaje się do skarmiania. Kiszone ziarno kukurydzy, ze względu na większą strawność skrobi w jelicie cienkim, cechuje się wyższą wartością energetyczną w porównaniu z ziarnem wysuszonym. Umożliwia to uzyskanie wyższej produkcji od zwierząt.

Dr hab. Zbigniew Podkówka
Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy

Wszystkie prawa zastrzeżone. Wydawnictwo Agencja Rolna Roman Barszcz.