Logo
Wydrukuj tę stronę

Dobre mleko z dobrej paszy

Dobre mleko z dobrej paszy

Jak zapewnić dobrą jakość kiszonki z kukurydzy w czasie przechowywania i wybierania?

 

Podstawową paszą objętościową stosowaną z żywieniu bydła mlecznego i opasowego są kiszonki z kukurydzy. Od ich wartości pokarmowej i jakości zależą wyniki produkcyjne uzyskiwane przez hodowców. Zgromadzony zapas zakiszonej kukurydzy powinien wystarczyć na rok żywienia zwierząt, a czasem nawet na dłużej.
Proces produkcji kiszonki składa się z kilku następujących po sobie etapów, z których każdy musi być wykonany z należytą starannością. Gwarantuje to uzyskanie kiszonki bardzo dobrej jakości i chętnie pobieranej przez zwierzęta. Niestaranne wykonanie jakieś czynności lub popełnienie błędu przy produkcji kiszonki sprawia, że po otwarciu silosu czy pryzmy otrzymujemy niepełnowartościową paszę. Powoduje to konieczność zwiększania w dawkach pokarmowych drogich pasz treściwych.
Kiszonka może być przechowywana dłuższy czas bez strat przy zapewnieniu warunków beztlenowych. Uzyskanie takich warunków zagwarantuje prawidłowe okrycie zakiszanej masy. Po uformowaniu pryzmy lub napełnieniu silosu zakiszaną kukurydzę najlepiej okryć dwoma warstwami folii. Pierwszą z tych warstw powinna stanowić cienka przeźroczysta folia o grubości 40 µm, która dzięki swym właściwościom mocno przylega do kiszonki i szczelnie ją okrywa i izoluje. Drugą warstwę powinna stanowić folia silosowa (o grubości co najmniej 150 µm), która spełnia zadanie ochronne.
Na koniec pozostaje już tylko położenie na folię opon, kostek słomy, warstwy piachu czy też worków napełnionych piaskiem lub żwirem. Celem tego zabiegu jest dociążenie ostatniej warstwy zakiszanego materiału oraz zabezpieczenie silosu czy pryzmy przed ptakami i innymi zwierzętami, które mogą uszkodzić okrywę kiszonki. Coraz częściej spotyka się także specjalne siatki ochronne, które podobnie jak opony zapobiegają uszkodzeniom folii przez zwierzęta. Dodatkowo stanowią też ochronę przed gradem i silnym wiatrem oraz zapobiegają łopotaniu folii po otwarciu silosu. Siatki są obciążane podłużnymi workami ze żwirem lub piaskiem.
Bardzo ważna jest codzienna kontrola stanu folii okrywającej silos czy pryzmę. Każde zauważone jej uszkodzenie powinno być natychmiast zaklejane mocną taśmą. Na rynku dostępne są specjalne taśmy naprawcze do uszkodzeń folii kiszonkarskiej, odporne na warunki atmosferyczne. Warto więc łatać nawet najmniejsze uszkodzenia, również te spowodowane gradem. Jeżeli rozerwanie folii jest większe, warto kiszonkę w miejscu uszkodzenia spryskać przed zaklejeniem taśmą kwasem propionowym, który zahamuje rozwój niepożądanej mikroflory.
Kiszonkę z pryzmy lub silosu należy wybierać z jednego końca, odcinając pionowo od góry do dołu warstwę odpowiedniej grubości. Zimą należy dziennie jednorazowo wybierać warstwę kiszonki o grubości 10 – 15 cm, zaś latem 20 – 30 cm. Spełnienie tych warunków nie zawsze jest możliwe, bowiem wymiary silosu często nie są dostosowane do liczby zwierząt znajdujących się w gospodarstwie. Wybierając kiszonkę odkrywamy folię tylko z takiej ilości, jaką jednorazowo wykorzystujemy do skarmiania. Pozostawiona ściana kiszonki powinna być gładka, utrudniając dostęp powietrza do stosu kiszonkowego. W okresie letnim można zabezpieczyć kiszonkę przed zagrzewaniem, spryskując jej czołową ścianę 3% roztworem kwasu propionowego czy benzoesanu sodu, względnie innym inhibitorem pleśni i drożdży. Roztwór wnika w kiszonkę na głębokość 3 – 5 cm i hamuje rozwój grzybów i pleśni. Po spryskaniu dobrze jest okryć ścianę kiszonki folią w celu ograniczenia ulatniania się zastosowanych preparatów.
Technika wybierania kiszonki ma zasadniczy wpływ na wnikanie powietrza w głąb stosu kiszonkowego. Zewnętrzna warstwa stosu powinna być równa, zbita, z nienaruszoną strukturą. Jej rozluźnienie powoduje wnikanie powietrza w głąb stosu kiszonkowego, czego konsekwencją będzie wtórna fermentacja. Dlatego do wybierania kiszonki zaleca się stosować urządzenia wycinające bloki – kostki lub wybieraki frezowe. Wybieranie przy pomocy chwytaka widłowego powoduje, że trudno jest uzyskać gładką ścianę i zachować odpowiednią szerokość wybieranej warstwy. Widły chwytaka powodują również rozluźnienie warstwy kiszonki, co ułatwia przenikanie powietrza w zewnętrzne warstwy.


Dr hab. Zbigniew Podkówka
Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy

Wszystkie prawa zastrzeżone. Wydawnictwo Agencja Rolna Roman Barszcz.