Logo
Wydrukuj tę stronę

Nawożenie startowe w kukurydzy

Nawożenie startowe w kukurydzy

Kukurydza ma ogromne znaczenie gospodarcze  na Świecie i w Polsce.


Gatunek ten jest wszechstronnie użytkowany, wykorzystuje się bowiem zarówno ziarno, jak i całą część nadziemną rośliny jako surowiec kiszonkarski, a w ostatnich latach stosowana jest także do produkcji biopaliw (etanol, biogaz). Wynikiem tego obserwowany jest dynamiczny wzrost powierzchni jej uprawy. Od  rok 2000 obserwowane było coraz większe zainteresowanie rolników uprawą kukurydzy na ziarno. W tym okresie około 55% powierzchni uprawianej kukurydzy zajmowała uprawa na ziarno.  W roku 2016 powierzchnia uprawy na ziarno  i na kiszonkę była zbliżona wynosiła po około 600 tys. ha. Na ziarno najwięcej uprawiano jej w woj. dolnośląskim, kujawsko-pomorskim i wielkopolskim, a łączna powierzchnia w tych województwach stanowiła prawie 50% areału uprawy w Polsce.  Na kiszonkę najwięcej kukurydzy uprawiano w woj.  kujawsko-pomorskim,  wielkopolskim, mazowieckim i podlaskim.

Wzrost popularności uprawy kukurydzy na ziarno był spowodowany wieloma przyczynami, a między innymi zwiększenie opłacalności produkcji ziarna kukurydzy przy jednoczesnym spadku opłacalności innych upraw polowych oraz ograniczeniem importu ziarna przy jednoczesnym wzroście popytu krajowego. Ponadto sprzyjała temu poprawa sytuacji ekonomicznej gospodarstw (zwiększanie areału, lepsze wyposażenie w maszyny, wzrost wiedzy rolników), a także zmiany warunków pogodowych na bardziej korzystne dla plonowania kukurydzy oraz łatwość jej uprawy.

W Polsce istnieją duże, niewykorzystane możliwości produkcji i zbytu ziarna kukurydzy. Nadal bowiem  import przewyższa produkcję krajową, co może świadczyć o chłonności naszego rynku na ziarno kukurydzy. Należy przypuszczać że areał kukurydzy uprawianej na ziarno i CCM w wyniku dalszych zmian i restrukturyzacji naszego rolnictwa, jak również ocieplenia klimatu ulegnie zwiększeniu i osiągnie poziom zbliżony  do innych krajów europejskich.

Do uprawy kukurydzy najodpowiedniejsze są gleby żyzne, zasobne w próchnicę, ciepłe, przepuszczalne, o dobrej strukturze oraz optymalnej pojemności wodnej. Gleby te powinny być zasobne w przyswajalne składniki pokarmowe i mieć odczyn zbliżony do obojętnego. Są to czarnoziemy, czarne ziemie, gleby brunatne i piaski gliniaste mocne. Pod uprawę kukurydzy nie nadają się gleby ciężkie, zlewne, zimne i podmokłe, ani też suche
i piaszczyste.

Kukurydza jest gatunkiem odznaczającym się dużą dynamiką pobierania i gromadzenia składników pokarmowych. W początkowym okresie wegetacji wytwarza łodygi, liście i rdzenie kolb, w których zgromadzona jest prawie cała zawartość włókna. Po 3 miesiącach wegetacji następuje intensywne gromadzenie łatwo przyswajalnych węglowodanów, głównie skrobi w ziarnie. Dlatego też wartość paszowa kukurydzy wzrasta wraz z jej rozwojem, a najbardziej wartościową część stanowi kolba, która ze względu na dużą ilość cukrów rozpuszczalnych, jest doskonałym surowcem kiszonkarskim. Kiszonka z kukurydzy jest paszą energetyczną, o której wartości decyduje przede wszystkim zawartość skrobi w ziarnie.

Kukurydzę, niezależnie od kierunku użytkowania, powinno się uprawiać w plonie głównym. W porównaniu do innych gatunków roślin uprawnych, kukurydza pobiera z gleby znaczne ilości składników pokarmowych. Według badań przeprowadzonych w IUNG-PIB Puławy, w przeliczeniu na 1 tonę zielonej masy części nadziemnej kukurydza potrzebuje około: 3,5-4,1 kg N; 1,3-1,5 kg P2O5; 6,3-7,7 kg K2O oraz 0,7-0,9 kg MgO. Ze wszystkich składników pokarmowych azot najsilniej wpływa na wzrost i plonowanie kukurydzy. Natomiast fosfor ma duży udział w przemianie energii u kukurydzy, jego niedobór wpływa znacznie na zmniejszenie plonów przez niedostateczny rozwój kolby. Ponadto niedobór fosforu powoduje  słaby wzrost roślin,  przedłużenie okresu wegetacji,  znaczny spadek plonów,  zmniejszenie odporności na suszę. Charakterystycznymi objawami niedoboru fosforu są  cienkie purpurowe łodygi, czerwienienie, a następnie czernienie dolnych liści. Aby temu zapobiegać należy  regularnie stosować wapnowanie na glebach kwaśnych,  stosować zalecane dawki nawozów fosforowych dostosowane do kierunku uprawy i zasobności gleby,  unikać stosowania zbyt wysokich dawek azotu,  wzbogacać w substancję organiczną (próchnicę). Wielkość dawek nawozów mineralnych zależy od zawartości przyswajalnych form P2O5 w glebie.

Efekty mniejszego przyswajania fosforu przez roślin kukurydzy może złagodzić zastosowanie nawożenia startowego, które jest alternatywną metodą stosowania nawozów fosforowych. Idea tej techniki nawożenia opiera się na wiedzy o fizjologii pobierania składników pokarmowych przez kukurydzę. Początkowy wzrost kukurydzy jest powolny, system korzeniowy jest słabo rozwinięty, więc nie może zapewnić roślinie odpowiedniej ilości składników pokarmowych, a siewka jest mało konkurencyjna wobec chwastów. Ponadto, okresowe spadki temperatury wiosną są przyczyną zakłóceń pobierania i metabolizmu tego składnika. Prowadzi to do powstania jego niedoborów w tkankach. Nawożenie startowe pozwala ograniczyć te niekorzystne zjawiska. Nawóz umieszczany jest podczas siewu kukurydzy w rzędach równoległych, oddalonych o 5 cm od rzędów kukurydzy i poniżej  5 cm  niż wysiane nasiona. Najczęściej stosuje się nawozy fosforowe na bazie polifosforanów, fosforanu mocznika lub fosforan amonu, a także inne specjalistyczne nawozy wieloskładnikowe. Siewki kukurydzy mają wtedy w strefie zasięgu korzeni odpowiednią ilość fosforu i azotu, które umożliwiają im przetrwanie niekorzystnego okresu. Jednocześnie chwasty rosnące w międzyrzędziach mają mniejszy dostęp do nawozu, niż w przypadku rozsiewania go na całej powierzchni pola. Nawożenie startowe może być uzupełnieniem nawożenia przedsiewnego. Dawkę fosforu dzielimy wówczas na przedsiewną i startową. Nawożenie startowe może być stosowane jako wyłączne, gdy gleby wykazują  zasobność wysoką w formy przyswajalne fosforu.

Prof. Jerzy Księżak,
IUNG-PIB w Puławach

Wszystkie prawa zastrzeżone. Wydawnictwo Agencja Rolna Roman Barszcz.