Menu

Warning: count(): Parameter must be an array or an object that implements Countable in /uprawypolowe/components/com_k2/models/item.php on line 763

Przechowywanie ziarna kukurydzy

W polskich warunkach klimatycznych kukurydza uprawiana na ziarno wymaga po zbiorze wysuszenia.


Ziarno kukurydzy kierowane do przechowywania podlega wielostronnym i wzajemnie ze sobą powiązanym zagrożeniom zewnętrznym wynikającym np. ze zmian klimatycznych jak również wewnętrznym wynikającym z uszkodzenia okrywy, poziomu wilgotności, czy zanieczyszczeń. W polskich warunkach klimatycznych kukurydza uprawiana na ziarno wymaga po zbiorze wysuszenia. Niezbędne jest szybkie suszenie powietrzem ogrzanym. Najczęściej suszy się kukurydzę w różnego typu suszarkach wysokotemperaturowych. Są to urządzenia drogie, a proces suszenia ziarna kukurydzy wymaga dużych nakładów energetycznych.

Suszenie ziarna kukurydzy

Suszenie stanowi znaczny wydatek w ogólnym bilansie uprawy ziarna kukurydzy. Bezdeszczowa pogoda we wrześniu ubiegłego roku, z wysoką temperaturą powietrza w ciągu dnia, wpływała na szybkie dosychanie kolb kukurydzy. Dzięki temu ziarno zbierane w tym okresie miało nadspodziewanie niską wilgotność, wynoszącą średnio 20%. Przełożyło się to na niższy koszt suszenia ziarna kukurydzy, który może stanowić nawet 1/3 całkowitych kosztów uprawy. Dodatkowo coraz powszechniej rolnicy poszukują oszczędności poprzez stosowanie energooszczędnych suszarni termicznych jak również alternatywnych paliw przyczyniających się do redukcji kosztów. Obecnie w Polsce dominują suszarnie zasilane olejem opałowym lekkim. Duże magazyny zbożowe coraz częściej decydują się na zamianę oleju opałowego czy LPG na gaz naturalny. Natomiast mniejsze gospodarstwa posiadające suszarnie niewymagające dużych mocy cieplnych decydują się coraz powszechniej na zasilanie suszarni miałem węglowym lub biomasą taką jak słoma czy drewno kawałkowe.

Proces suszenia ziarna kukurydzy odbywa się w dwu fazach, pierwsza przy stałej prędkości suszenia, druga przy malejącej. Na początku procesu temperatura ziarna kukurydzy w zależności od temperatury czynnika suszącego nieznacznie wzrasta, (np. gdy temperatura czynnika wynosi 60; 100 i 140C odpowiednio temperatura ziarna jest równa 25; 33,4 i 39,5C) i nie zmienia się podczas pierwszej fazy suszenia, niezależnie od temperatury czynnika, trwa do momentu osiągnięcia przez ziarno wilgotności 28 do 24%. W drugiej fazie suszenia szybkość i wydajność suszenia zmniejszają się, przy jednoczesnym wzroście temperatury ziarna. Gdy temperatura powierzchni ziarna przekroczy 70-75C, zaczyna brązowieć, co jest cechą niepożądaną i świadczy o przegrzaniu jego powierzchni.

Ziarno wysuszone i składowane w silosach należy systematycznie kontrolować, szczególnie w okresie występowania wysokich temperatur. Najważniejsze parametry to odpowiednia wilgotność i temperatura ziarna. Zbyt wysokie powodują niekorzystne zmiany mikrobiologiczne prowadzące do spadku jakości ziarna. W celu utrzymania założonych bezpiecznych warunków składowania ziarno należy przewietrzać. Proces ten wpływa na obniżenie i wyrównanie temperatury oraz wilgotności w masie ziarna. W praktyce ziarno przewietrzane jest przy zastosowaniu zwykłych wentylatorów powietrzem atmosferycznym. W przypadku nieumiejętnego prowadzenia tego procesu istnieje ryzyko nawilżenia ziarna w wyniku dążenia do stanu nowej wyższej wilgotności równowagowej. Z tego powodu podstawowe zasady podczas przewietrzania to:

nigdy nie przewietrzać ziarna suchego wilgotnym powietrzem,
nigdy nie przewietrzać ziarna chłodniejszego ciepłym powietrzem.

Najlepsze warunki do przewietrzania (prowadzenia aktywnej wentylacji) powietrzem atmosferycznym występują we wrześniu i październiku. Latem chłodzenie jest możliwe tylko nocą. Proces ten jest ściśle uzależniony od wilgotności względnej i temperatury powietrza otaczającego ziarno.

Oferta suszarni do zbóż i ziarna kukurydzy jest bardzo szeroka. Wiele firm krajowych w swojej ofercie proponuje suszarnie termiczne realizujące wiele metod prowadzenia procesu suszenia. Szeroka gama typoszeregów różniących się wydajnością suszenia umożliwia nabywcy dobranie konstrukcji o najlepszych parametrach. Duże magazyny silosowe, które realizują skup surowca od rolników w sposób zaplanowany powinny zaopatrzyć się w instalację suszarniczą o dużej wydajności, zintegrowaną z ciągiem technologicznym.

Magazyn ziarna

Postęp technologiczny w projektowaniu i produkcji silosów zapewnia bardzo dobrą ich jakość, bezpieczeństwo konstrukcyjne oraz trwałość. Początkowe konstrukcje silosów metalowych cechowała ograniczona pojemność, która była niższa niż w przypadku silosów betonowych. Dzisiejsze konstrukcje, typoszeregi silosów zapewniają przechowywanie surowców w ilościach od 5 do nawet 15000 ton. To powoduje, że producenci silosów są w stanie zaspokoić różnorodne potrzeby ewentualnych nabywców co do ich pojemności. Pod względem konstrukcyjnym silosy spełniają ciężkie wymagania względem wytrzymałości mechanicznej jak również jakościowej poprzez stosowanie m. in. blach ocynkowanych czy powlekanych odpornych na korozję. Krajowe silosy stosowane są do magazynowania przede wszystkim ziarna zbóż i nasion rzepaku. Przepisy dotyczące budowy płyty pod silos zbożowy określa Prawo budowlane.

Silosy z dnem płaskim

Obecnie najczęściej instalowane są silosy z dnem płaskim wyposażone w mechaniczne urządzenia do rozładunku. Silosy z dnem płaskim z zasady posiadają podłogę szczelinową lub sitową. Metalowe silosy budowane są w oparciu o blachę gładką jak też i falistą. Ogólna zasada mówi, że blacha falista stosowana jest do konstrukcji silosów o dużych pojemnościach ponad 1000 – 1500 ton. Blacha gładka (tańsza w produkcji) zapewnia właściwą wytrzymałość konstrukcji dla mniejszych pojemności silosów. Oprócz płaszcza zbudowanego z arkuszy blach, silos wyposaża się w dodatkowe wymagane elementy konstrukcyjne. Zalicza się do nich: dach wraz z wywietrznikami, klapy rewizyjne, wyładowcze, drabiny, pomosty, systemem podłogi sitowej (w przypadku silosów płaskodennych), systemu kominków przewietrzających i inne. Sposób zasypu w przypadku silosów odbywa się od góry natomiast wyładunek w zależności od rozwiązań samej konstrukcji i pojemności silosów za pośrednictwem: przenośników wybierakowych, obiegowych, podpodłogowych, ślimaków wygarniających czy zasuw wysypowych. O sposobie wyładunku decyduje konstrukcja dna silosu tzn. czy jest ono płaskie czy lejowe. Zastosowanie dna płaskiego z jednej strony umożliwia projektowanie konstrukcji o większej pojemności, ale taka budowa dna stanowi utrudnienie w przypadku opróżniania silosu. Do całkowitego wyładunku surowca w takim wypadku należy stosować przenośniki ślimakowe, które pracują w układzie przenośnika obiegowego (poruszającego się po powierzchni sita) oraz przenośnika podpodłogowego, który transportuje dalej surowiec poza obrys silosu. Grawitacyjny wyładunek surowca, w przypadku silosów o dnie lejowym, odbywa się po otwarciu zasuwy, dodatkowo, aby zapewnić równomierny wysyp i przeciwdziałać ewentualnemu zawieszaniu się surowca w silosie stosowane są wygarniacze centralne ślimakowe. Silosy posadowione są na betonowych płytach lub specjalnych fundamentach, które zapewniają stabilność całej konstrukcji, ale także mogą stanowić elementy systemu wyładunku i przewietrzania.

Silosy z dnem lejowym

Silosy lejowe w odróżnieniu od płaskodennych cechuje łatwość opróżniania i duża wydajność wyładowcza. Tego typu konstrukcje z powodów wytrzymałościowych oferowane są w mniejszych pojemnościach. Pierwsze konstrukcje tego typu silosów były pozbawione systemu przewietrzania. Obecnie producenci oferują już i do tych rozwiązań systemy przewietrzające (wentylatory - zintegrowane z silosem jak również mobilne). Dodatkowym ciekawym rozwiązaniem zastosowanym w niektórych silosach lejowych jest zastosowanie podwójnego płaszcza, który stwarza dodatkową izolację termiczną, co wg producenta zapobiega skraplaniu się pary wodnej wewnątrz silosu. Wymogi wytrzymałościowe stawiane tym rozwiązaniom powodują, że w sposób szczególny należy zadbać o ich montaż. To sprawia, że producenci silosów podnoszą cenę za tę usługę w porównaniu do cen montażu konstrukcji płaskodennych o porównywalnej pojemności. Zaostrzone wymagania konstrukcyjne odnośnie wytrzymałości i użytych materiałów podnosi cenę tych silosów, która średnio jest 2 - krotnie wyższa w stosunku do analogicznych pojemności silosów płaskodennych.

Magazyny podłogowe

Magazyny podłogowe są w wielu przypadkach optymalnym sposobem rozwiązania problemu suszenia, przechowywania i wietrzenia plonów ze względu na konkurencyjną cenę instalacji i łatwość przystosowania do różnorodnych warunków. Suszenie i magazynowanie odbywa się w jednym magazynie, dzięki czemu transport zostaje zredukowany do minimum. Jednocześnie w okresach, kiedy nie używa się suszarni można wykorzystać budynek do innych celów. W niektórych przypadkach istnieje możliwość wykorzystania już istniejących budynków do założenia magazynów podłogowych. Zakłada się, że magazyn podłogowy może pomieścić około 0,70 t zboża na m3. Ograniczeniem jest wysokość warstwy ziarna. Przy wysokości 3m uzyskuje się 2 tony na m2. W celu zapewnienia pewnej elastyczności magazynowej dobrze jest zbudować magazyn o wydajności od 10 do 20% większy niż to wynika z dokładnych obliczeń. Dodatkowa wydajność ma szczególne znaczenie w przypadku wyższych plonów lub działalności usługowej. Grubość warstwy należy dopasować do rodzaju plonów i zawartości wody (wilgotności ziarna). W celu zapewnienia równomiernego dopływu powietrza należy zadbać, aby grubość warstwy była w każdym miejscu jednakowa. Bardzo ważne jest zapewnienie dobrych możliwości dojazdu do magazynu. Zarówno podczas żniw, jak i później trzeba zadbać o możliwość swobodnego poruszania się i manewrowania dużych pojazdów, bez ryzyka uszkodzenia budynków i magazynu. Płaska, betonowa podłoga magazynu nadaje się doskonale do suszarni podłogowych z półokrągłymi kanałami bocznymi. Należy się również upewnić, że podłoga wytrzyma obciążenie silosów i samochodów dostawczych. Rozwiązanie z kanałami bocznymi osadzonymi w podłodze wymaga zawsze położenia nowej podłogi w magazynie. W niektórych przypadkach można wykorzystać ściany boczne istniejących budynków jako ściany silosów. Wymaga to jednak wzmocnienia konstrukcji tych ścian (parcie masy ziarna na ścianę magazynu). W tym przypadku wymagane jest doradztwo konstruktora. Często stosowanym rozwiązaniem jest umieszczenie urządzeń transportowych w konstrukcji dachu. Również w tym przypadku potrzebna jest opinia konstruktorów na temat wytrzymałości dachu.

Podsumowanie

Wielu specjalistów podaje, że magazynowanie ziarna kukurydzy stwarza znacznie większe ryzyko niż magazynowanie np. ziarna pozostałych zbóż. Bezpieczne magazynowanie ziarna wymaga uwzględnienia różnorodnych czynników wywierających wpływ na jego trwałość. Ziarno kukurydzy, ze względu na swój skład chemiczny, który może powodować powstanie niekontrolowanych i niekorzystnych reakcji chemicznych oraz rozwoju szkodliwej mikroflory, jest podatne na niekorzystne zmiany. Psucie się ziarna, które ma duży wpływ na ilościowe i jakościowe wyniki przetwórstwa, rozpoczyna się już w czasie zbioru i może mieć miejsce w czasie następnych zabiegów prowadzonych przed magazynowaniem. Dlatego tak ważnymi czynnościami realizowanymi przed składowaniem ziarna kukurydzy w silosach jest jego odpowiednie przygotowanie. Następne operacje wstępne, do których zalicza się czyszczenie i suszenie ziarna mają na celu ich dalszą ochronę i przygotowanie do długoterminowego przechowywania.
Bezpieczeństwo żywności w sposób bezpośredni kojarzy się z finalnym produktem, jednak to jakość ziarna ma zdecydowanie najwyższy wpływ na ten produkt. Jakość ziarna to konieczność a nie nieznaczący surowiec do jego produkcji. Z tego względu należy w sposób konsekwentny budować wiedzę rolnika na temat właściwego przechowywania ziarna jak również konsumenta na temat żywności i jej walorów żywieniowych. Oprócz tego wsparciem dla propagowania zdrowej, bezpiecznej żywności jest egzekwowanie przepisów prawa żywnościowego jak też kreowanie zmian instytucjonalnych w zakresie kontroli żywności.

Dr inż. Lesław Janowicz
Ekspert Polskiego Związku Producentów Roślin Zbożowych


Warning: count(): Parameter must be an array or an object that implements Countable in /uprawypolowe/templates/gk_gamenews/html/com_k2/templates/default/item.php on line 132
powrót na górę

Maszyny rolnicze

  • Ciągniki
  • Opryskiwacze
  • Siewniki
  • Zielonkowe
  • Kombajny
  • Pozostałe

Chemia rolnicza

  • Środki ochrony
  • Nawożenie

Porady eksperta

  • Uprawa

Uprawa Kukurydzy

  • Pobierz magazyn

Uprawy

  • Kukurydza
  • Rzepak
  • Zboża
  • Pozostałe