Menu

Opłacalność uprawy kukurydzy na ziarno

Ziarno kukurydzy, podobnie jak ziarno pszenicy i innych zbóż paszowych i konsumpcyjnych oraz rzepaku, jest przedmiotem bezpośredniego obrotu towarowego.

 

Struktura kosztów produkcji kukurydzy na ziarno obejmuje następujące składniki: materiał siewny, nawozy, środki ochrony roślin, koszty uprawy, nawożenia i ochrony zasiewów, zbioru i dosuszania ziarna. Są to koszty pracy własnych ciągników i maszyn jak i usług zewnętrznych. Poza kosztami bezpośrednimi, kalkulacje obejmują także koszty pośrednie, a wśród nich podatek rolny (około 140,00 zł od hektara przeliczeniowego), obowiązkowe ubezpieczenia upraw. Występują też koszty stałe związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Obciążenie z tego tytułu na 1ha użytków rolnych wynosi według niektórych wyliczeń około 10% kosztów bezpośrednich danej uprawy. Te koszty, podobnie jak koszty amortyzacji maszyn, budynków, koszty pracy własnej i najemnej są najczęściej pomijane w dostępnych kalkulacjach opłacalności upraw. Poziom ponoszonych kosztów jest zależny od stosowanych technologii i intensywności upraw, wyznaczanych przez oczekiwane wysokości plonów.

W przypadku kukurydzy materiał siewny powinien w 100% pochodzić z zakupu, gdyż przedmiotem uprawy są odmiany mieszańcowe (F1). Na 1ha wysiewa się 1 jednostkę siewną (80 tys. nasion), lub 1,8 (50 tys. nasion). Ceny nasion są zróżnicowane ze względu na typ hodowlany odmiany F1 (mieszańce pojedyncze lub trójliniowe), oraz ze względu na firmę hodowlano-nasienną (mieszańce zagraniczne i polskie). Droższe są też „nowości” odmianowe, w porównaniu z odmianami starszymi. Poziom nawożenia uzależniony jest od klasy bonitacyjnej i zasobności gleby w składniki pokarmowe. Jest on najwyższy przy wysokiej, niższy przy średniej i najniższy przy niskiej intensywności uprawy. Nawożenie azotowe wynosi na 1ha od 120-160kg N, fosforowe 80-120 kg P2O5 i potasowe 140-185 kg K2O. Azot jest stosowany przedsiewnie rzutowo, lub w części pogłównie (saletra amonowa, RSM). Fosfor i potas mogą być stosowane pod orkę zimową lub w formie nawozów wieloskładnikowych wysiewanych wraz z siewem nasion. W tym przypadku dawki nawozów mogą być zredukowane o około 1/3 w stosunku do siewu rzutowego. Zarówno typ stosowanych nawozów jak i sposób ich aplikacji wpływa na koszt nawożenia. Należy także uwzględnić koszty nawożenia wapniowego (1/4 dawki), przypadającego na dane pole, co 4 lata. W nowoczesnej technologii uprawy stosuje się również nawożenie nawozami dolistnymi, lub/oraz substancjami typu regulatorów wzrostu.

Koszty ochrony roślin w przypadku uprawy kukurydzy obejmują dodatkowe zaprawianie nasion zaprawami owadobójczymi, jeśli takie są dostępne. Nasiona dostępne w sprzedaży są standardowo zaprawione zaprawami grzybobójczymi. Podstawą ochrony jest stosowanie środków chwastobójczych. Stosuje się zabiegi herbicydowe doglebowe, bezpośrednio po siewie roślin lub wcześnie powschodowe (1-3 liści kukurydzy) lub nalistne (na ogół do 8-9 liścia kukurydzy). Uprawy powinny pozostawać wolne od chwastów już od wschodów roślin kukurydzy. W wielu przypadkach konieczne jest dwukrotny zabieg chwastobójczy. Koszty zwalczania chwastów związane są z rodzajem stosowanych herbicydów.

W kalkulacjach uprawy kukurydzy mogą również pojawić się koszty zabiegów fungicydowych, jednak ich stosowanie wymaga specjalistycznych opryskiwaczy.

Koszty pracy ciągników i maszyn własnych obejmują wysiew nawozów PK, orkę zimową, wiosenne bronowanie, wysiew nawozów N, uprawę przedsiewną, siew nasion, opryski, ewentualne nawożenie pogłówne, zbiór i transport ziarna.

Zarówno siew jak i zbiór kombajnowy może być wykonany zarówno własnym sprzętem jak i usługami zewnętrznymi.

Bardzo ważnym składnikiem kosztów jest dosuszanie ziarna do poziomu 14% wilgotności, bardzo często aż o 16 %, przy wyjściowej wilgotności 30%.

Poziom wilgotności ziarna zależy od wczesności odmian jak i od przebiegu warunków pogodowych. W zależności od poziomu wilgotności ziarna, te koszty mogą wynosić nawet do 30-35% kosztów bezpośrednich.

Przedmiotem obrotu jest również kukurydza „mokra”, prosto od kombajnu. Dosuszaniem zajmują się podmioty skupowe. Aktualnie notuje się korzystne ceny zarówno na kukurydzę „mokrą”, prosto od kombajnu jak i kukurydzę „suchą”, dosuszoną do około 12% wilgotności. Wraz z pojawianiem się na rynku większych partii ziarna kukurydzy, można spodziewać się spadku cen.

W kalkulacjach opłacalności uprawy, wartość produkcji jest iloczynem ceny skupu i plonu z 1ha. W przypadku większości kalkulacji do wartości produkcji dodaje się kwotę jednolitej płatności obszarowej (JPO), płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej i ewentualnie kwoty zwrotu akcyzy za paliwo.

Odejmując od wartości produkcji całkowite koszty, oblicza się dochód rolniczy z dopłatami lub bez dopłat, czyli nadwyżkę uzyskanej wartości produkcji nad kosztami. Ponadto oblicza się inne wskaźniki ekonomiczne - koszt jednostkowy produkcji 1dt i wskaźnik opłacalności produkcji w %. Wyższe wartości wskaźnika (powyżej 100%) wskazują na wyższą opłacalność produkcji, a wartości poniżej 100% wskazują, że poniesione koszty na daną uprawę są wyższe niż wartość uzyskanej produkcji.

W większości opracowań opłacalności produkcji pomija się wartość produkcji ubocznej, gdzie była ona wykazana (słoma). Generalnie, wzrastająca opłacalność produkcji występuje przy wyższych plonach ziarna. W przypadku kukurydzy relatywnie wyższy poziom opłacalności zapewnia uprawa kukurydzy przy plonach na poziomie, co najmniej 80-100 dt/ha suchego ziarna.

Warto jednak pokreślić, że poziom kosztów przy uprawie kukurydzy jest znacząco wyższy w porównaniu z uprawą rzepaku, a zwłaszcza pszenicy. Kalkulacje dotyczące opłacalności uprawy kukurydzy (i innych roślin) wskazują jednoznacznie, że dopłaty obszarowe stabilizują uzyskiwane dochody w rolnictwie.

Kalkulacje opłacalności produkcji powinny być prowadzone w każdym gospodarstwie, w oparciu o rzeczywiste koszty produkcji, uzyskane plony i ceny zbytu.

W każdych warunkach konieczne jest poszukiwanie możliwości redukcji kosztów bez ich wpływu na poziom plonowania.

Kukurydza może być uprawiana nawet na glebach lżejszych, pod warunkiem dostępności wilgoci. Plonuje relatywnie wysoko, również w warunkach uprawy w monokulturze, zapewniając opłacalność produkcji. Świadczy o tym wzrastający areał uprawy tej rośliny na ziarno, aktualnie ponad 1 mln hektarów. Jakkolwiek, sytuacja ta może ulec zmianie w przyszłości, w związku z niebotycznie wysokimi cenami nawozów oraz nośników energii do dosuszania ziarna, w szczególności gazu.

dr inż. Roman Warzecha

IHAR – PIB

Radzików

powrót na górę

Maszyny rolnicze

  • Ciągniki
  • Opryskiwacze
  • Siewniki
  • Zielonkowe
  • Kombajny
  • Pozostałe

Chemia rolnicza

  • Środki ochrony
  • Nawożenie

Porady eksperta

  • Uprawa

Uprawa Kukurydzy

  • Pobierz magazyn

Uprawy

  • Kukurydza
  • Rzepak
  • Zboża
  • Pozostałe