Menu

Zachwaszczenie a system uprawy

Czynnikiem, który w sposób bezpośredni wpływa na agrofitocenozę jest system uprawy roli.

Szczególny wpływ mają wszelkiego rodzaju uproszczenia uprawowe (głównie tzw. „zerówka” czy siew bezpośredni w połączeniu z monokulturą), gdyż powodują najczęściej zmianę warunków fizyko-chemicznych oraz biologicznych, co w dalszej perspektywie czasowej prowadzi do pojawianie się lub zanikania różnych gatunków chwastów.
Zmiany zachodzące w zachwaszczeniu łanu kukurydzy, są jednym z podstawowych faktów ściśle powiązanych z uproszczeniami w uprawie roli ale również w samym zmianowaniu. Stosowanie różnego rodzaju uproszczeń uprawowych, np. uprawy bezorkowej, czy siewu bezpośredniego, może prowadzić do zmiany ilościowej oraz jakościowej zbiorowisk chwastów.

Wśród plantatorów panuje powszechne przekonanie, że uproszczenia w uprawie roli w kukurydzy, modyfikują w sposób istotny stopień zachwaszczenia, natomiast zdecydowanie słabiej oddziaływują na skład gatunkowy. Badania własne prowadzone w latach 2002-2012, potwierdzają ten fakt, gdyż zaobserwowano istotny wpływ  modyfikujący uproszczeń uprawowych na liczbę osobników w obrębie gatunku i tylko w niewielkim stopniu na skład zbiorowiska segetalnego. Stwierdzono, że stosowanie uproszczeń w uprawie roli, przez okres dekady, spowodowało wzrost zachwaszczenia ogólnego, średnio o 29% w porównaniu do uprawy tradycyjnej.

Nieco inaczej wygląda sytuacja na plantacjach kukurydzy uprawianej w długoletniej monokulturze w połączeniu z daleko idącymi uproszczeniami uprawowymi. Na miejsce zbiorowisk w których występuje duża różnorodność (kilkanaście czy nawet kilkadziesiąt gatunków), pojawiają się bardzo uproszczone zbiorowiska chwastów, składające się zaledwie z 2-3 gatunków dominujących oraz kilku taksonów towarzyszących.

W warunkach uprawy bezpłużnej czy siewu bezpośredniego, następuje szybsze rozprzestrzenianie się gatunków wieloletnich zarówno jedno jak i dwuliściennych, przy jednoczesnym ograniczaniu gatunków rocznych krótkotrwałych. Szkodliwość takich zbiorowisk, bardzo często jest dużo większa niż zbiorowiska złożonego z kilkunastu lub nawet z kilkudziesięciu gatunków chwastów (uprawa tradycyjna w zmianowaniu). W tym przypadku o szkodliwości decyduje nie liczba gatunków, lecz łączna liczebność i całkowita biomasa chwastów występujących w kukurydzy. Wieloletnia monokultura w połączeniu z siewem bezpośrednim powoduje powstawanie bardzo dobrych warunków do występowania gatunków chwastów najlepiej przystosowanych. Strategia polegająca na przystosowaniu się do rytmu rozwojowego kukurydzy, uprawianej w długoletniej monokulturze w systemie bezpłużnym czy siewie bezpośrednim, pozwala im na masowe występowanie w kolejnych latach uprawy kukurydzy. W szczególności dotyczy to takich gatunków jak: perz właściwy, mietlica olbrzymia, trzcinnik piaskowy, ostrożeń polny, ślaz zaniedbany, nawłoć późna, nawłoć kanadyjska, bylica pospolita, kielisznik zaroślowy, trędownik bulwiasty, mniszek pospolity, pokrzywa zwyczajna i barszcz Sosnowskiego.

Bezpośrednia szkodliwość tych gatunków może polegać na intensywnym pobieraniu jednego z makroelementów np. azotu (np. ślaz zaniedbany, barszcz Sosnowskiego) lub na wydzielaniu do środowiska fitotoksycznych związków allelochemicznych (np. perz właściwy, bylica pospolita, nawłoć późna, kanadyjska czy ). Ponadto szkodliwość takich dominantów może objawiać się jeszcze tym, że oprócz istotnego obniżenia plonowania, powodują utrudnienia w mechanicznym zbiorze kukurydzy.

Plantatorzy powinni również pamiętać o tym, że zmiany stanu i stopnia zachwaszczenia kukurydzy spowodowane monokulturą i uproszczeniami uprawowymi mogą również wpływać na skuteczność działania stosowanych herbicydów. Wzrost zachwaszczenia, może być przyczyną obniżenia skuteczności działania zastosowanych herbicydów. Dlatego najskuteczniejszą metodą mającą zasadniczy wpływ na ograniczanie stanu i stopnia zachwaszczenia w każdych warunkach uprawy są metody integrowane, w postaci stosowania zabiegów agrotechnicznych z odpowiednio dobranymi herbicydami.

dr inż. Tomasz R. Sekutowski
IUNG – PIB w Puławach
Zakład Herbologii i Technik Uprawy Roli we Wrocławiu

powrót na górę

Maszyny rolnicze

  • Ciągniki
  • Opryskiwacze
  • Siewniki
  • Zielonkowe
  • Kombajny
  • Pozostałe

Chemia rolnicza

  • Środki ochrony
  • Nawożenie

Porady eksperta

  • Uprawa

Uprawa Kukurydzy

  • Pobierz magazyn

Uprawy

  • Kukurydza
  • Rzepak
  • Zboża
  • Pozostałe