Menu

Uciążliwy duet

Chwasty wieloletnie to bardzo niepożądane towarzystwo dla roślin uprawnych.

Dzięki możliwości wegetatywnego oraz generatywnego rozmnażania, są w stanie szybko zwiększać swoją liczebność, jednak nawet w niskim nasileniu mogą bardzo niekorzystnie wpłynąć na plonowanie.

W artykule scharakteryzowane zostały dwa gatunki z tej grupy. Pierwszy z nich, to należący do rodziny astrowatych ostrożeń polny, a drugi to przedstawiciel wiechlinowatych (trawy) - perz właściwy.

Ostrożeń polny to jeden z najbardziej uciążliwych chwastów występujących w strefie klimatu umiarkowanego. Gatunek ten jest silnie konkurencyjny, łatwo się rozprzestrzenia oraz jest w dużym stopniu tolerancyjny na działanie herbicydów, a także niesprzyjających warunków siedliska. Zachwaszcza praktycznie wszystkie rośliny uprawne. Pęd ostrożenia osiąga wysokość od 50 do 150cm. Liście są podłużnie lancetowate lub eliptyczne, z kłującymi ząbkami na brzegach. System korzeniowy jest silnie rozwinięty. W przypadku egzemplarzy wieloletnich często dociera do głębokości 2-3m. Rekordzista, osobnik zlokalizowany na stepie w Rosji, zdołał wytworzyć korzeń sięgający prawie 7m w głąb gleby! Jest to gatunek dwupienny, czyli na pędach powstają wyłącznie kwiaty męskie lub żeńskie. Na pojedynczym egzemplarzu zawiązuje się na ogół do kilku tysięcy niełupek.

Ostrożeń jest chwastem o imponujących zdolnościach konkurencyjnych. Obliczono, że występując w dużym nasileniu jest w stanie pobrać z 1ha ponad 300kg N, 40kg P i niemal 400kg K. Według niektórych autorów 2 egzemplarze ostrożenia na 1m2 obniżają plon zbóż, kukurydzy i okopowych o około 15-20%. W badaniach przeprowadzonych na Słowacji konkurencyjność ostrożenia dla kukurydzy była największa w okresach z niewystarczającą ilością opadów.

Ostrożeń to gatunek o dużych zdolnościach do regeneracji. Nowy osobnik może powstać nawet z 1cm fragmentu korzenia. W jednym z badań udało się ograniczyć liczebność ostrożenia o 99% powtarzając zabiegi uprawowe co 3 tygodnie przez cały sezon wegetacyjny. Do ograniczania występowania lub niszczenia tego gatunku w kukurydzy można wykorzystać herbicydy zawierając m.in. 2,4-D + florasulam (średnia wrażliwość), foramsulfuron + jodosulfuron metylosodowy + tienkarbazon metylu.

Perz właściwy to gatunek występujący pospolicie na terenie całego kraju. Jest to roślina o dużych zdolnościach adaptacyjnych, zachwaszczająca wszystkie rodzaje upraw. Pędy perzu osiągają od 30 do 150cm wysokości. Liście są wąskie, ciemnozielone, na górnej stronie szorstkie. Języczek liściowy delikatnie ząbkowany, uszka sierpowate. Kłos krótki i spłaszczony. Roślina wytwarza rozległą sieć rozłogów, pozwalających na bardzo efektywne rozmnażanie wegetatywne. Jeszcze w latach 60. ubiegłego wieku, w S-W części Polski, perz obserwowano na większości plantacji kukurydzy. Jednak wraz z coraz powszechniejszym stosowaniem herbicydów jego znaczenie stopniowo malało. Obecnie najliczniej pojawia się w monokulturach oraz na stanowiskach zaniedbanych.
Perz jest silnym konkurentem dla upraw. Doświadczalnie ustalono, że występując w kukurydzy w dużym nasileniu zdołał pobrać 55% dostępnego N, 45% P i 68% K. W innym badaniu strata plonu kukurydzy zachwaszczonej perzem w nasileniu 65, 390 i 745 pędów na 1m2, wynosiła odpowiednio 12, 16 i 37%.

Niestety, walka z perzem nie należy do łatwych. Podczas zabiegów mechanicznych rozłogi dzielone są na mniejsze części, które dają początek nowym egzemplarzom chwastu. Na przestrzeni lat opracowano jednak kilka sposobów na zwiększenie efektywności tego typu działań. Rozłogi można próbować usuwać (orka, kultywatorowanie kultywatorem o zębach sprężynowych, bronowanie), osłabiać ich żywotność (kilkukrotne niszczenie krótko po wschodach) lub "zadusić" (głębokie przyoranie pociętych i odbijających rozłogów). W razie potrzeby można wykonać zabieg nalistny wykorzystując zalecane do walki z tym gatunkiem preparaty zawierające np. nikosulfuron, rimsulfuron lub foramsulfuron + jodosulfuron metylosodowy.

mgr inż. Tomasz Snopczyński
IUNG-PIB w Puławach,
Zakład Herbologii i Technik Uprawy Roli we Wrocławiu

powrót na górę

Maszyny rolnicze

  • Ciągniki
  • Opryskiwacze
  • Siewniki
  • Zielonkowe
  • Kombajny
  • Pozostałe

Chemia rolnicza

  • Środki ochrony
  • Nawożenie

Porady eksperta

  • Uprawa

Uprawa Kukurydzy

  • Pobierz magazyn

Uprawy

  • Kukurydza
  • Rzepak
  • Zboża
  • Pozostałe